“Yüzüklerin Efendisi” (The Lord of the Rings) film üçlemesi, J.R.R. Tolkien’in aynı adlı efsanevi romanından uyarlanmıştır. Filmler Peter Jackson tarafından yönetilmiş ve 2001–2003 yılları arasında çekilmiştir. Üçleme şu sıralamayla vizyona girmiştir: “Yüzük Kardeşliği” (The Fellowship of the Ring, 2001), “İki Kule” ( The Two Towers, 2002) ve “Kralın Dönüşü” (The Return of the King, 2003). Filmlerin senaryosu Fran Walsh, Philippa Boyens ve Peter Jackson tarafından yazılmış, kaynak olarak Tolkien’in 1954–1955 yıllarında yayımlanan üç ciltlik romanı kullanılmıştır. Çekimler büyük ölçüde Yeni Zelanda’da yapılmış, görsel efektler, müzikler ve sinematografisiyle sinema tarihinde çığır açmıştır. Üçleme, toplamda 17 Oscar kazanarak hem eleştirmenler hem de izleyiciler tarafından büyük övgü almıştır.
Konu
Birinci Kısım: Yüzük Kardeşliği (The Fellowship of the Ring)
Hikâye, Orta Dünya’nın barışçıl ve sakin bölgesi Shire’da başlar. Burada küçük, neşeli ve mütevazı bir halk olan Hobbitler yaşamaktadır. Romanın kahramanı Frodo Baggins, sakin bir hayat süren genç bir Hobbit’tir. Onun hayatı, yaşlı amcası Bilbo Baggins’in doğum günü kutlamasıyla altüst olur. Bilbo, yıllar önce çıktığı macerada tesadüfen ele geçirdiği bir yüzüğü Shire’dan ayrılırken Frodo’ya bırakır. Bu yüzük, sıradan bir mücevher değil; karanlık lord Sauron’un gücünün kaynağı olan Tek Yüzük’tür.
Büyücü Gandalf, yüzüğün kökenini araştırdığında onun Sauron’un tüm Orta Dünya’yı ele geçirmek için yaptığı tek yüzük olduğunu anlar. Yüzük, sahibine görünmezlik kazandırsa da zamanla onu yozlaştırır ve Sauron’un iradesine bağlar. Gandalf, Frodo’ya yüzüğün Shire’dan uzaklaştırılması gerektiğini söyler; çünkü Sauron’un kara orduları onu aramaktadır. Frodo, sadık dostu Samwise Gamgee ve iki Hobbit arkadaşı Merry ile Pippin’i yanına alarak tehlikeli bir yolculuğa çıkar.
Yolda, karanlık süvariler —yani Nazgûl adı verilen dokuz ölümsüz yaratık— onları takip eder. Hobitler, insan Aragorn (nam-ı diğer Strider) ile karşılaşır. Aragorn, Gondor tahtının varisidir ve yüzüğü korumakla yükümlü olur. Grup, Bree, Weathertop ve Rivendell gibi duraklarda büyük tehlikeler atlatır. Rivendell’de Elf lordu Elrond bir konsey toplar. Burada farklı ırklardan temsilciler —Aragorn, Boromir, Legolas, Gimli ve Gandalf— bir araya gelir ve yüzüğün yok edilmesi gerektiğine karar verirler. Böylece “Yüzük Kardeşliği” kurulur: dokuz kişi, yüzüğü Mordor’a, Hüküm Dağı’na götürüp orada yok etmekle görevlidir.
Yolculukları sırasında birçok engelle karşılaşırlar. Moria Madenleri’nde kadim yaratık Balrog ile savaşırlar; Gandalf, grubun kurtulması için kendini feda eder. Kardeşlik daha sonra Lothlórien ormanına sığınır, Elf kraliçesi Galadriel’den hediyeler ve kehanetler alır. Nehir boyunca yolculuk ederken, yüzüğün gücü insan savaşçısı Boromir’i bile baştan çıkarır. Frodo, yüzüğü tek başına taşımaya karar verir, ancak Sam onun peşini bırakmaz. Böylece kardeşlik dağılır; herkes farklı yönlere savrulur.
İkinci Kısım: İki Kule (The Two Towers)
Kardeşliğin dağılmasının ardından hikâye ikiye bölünür. Frodo ve Sam, Mordor’a doğru yol alırken, diğerleri Merry ve Pippin’i Uruk-hai denilen yaratıklardan kurtarmaya çalışır. Frodo ve Sam, yol boyunca Gollum adlı garip bir yaratıkla karşılaşır. Gollum, yüzüğün eski sahibidir ve ona saplantılı bir şekilde “kıymetlimisss” diyerek bağlıdır. Frodo, Gollum’u rehber olarak yanına alır, çünkü Mordor’a giden gizli yolları o bilmektedir. Ancak Gollum’un ikiye bölünmüş bir kişiliği vardır: biri iyi ve itaatkâr “Sméagol”, diğeri kötü ve hain “Gollum.” Bu ikilik yolculuğun ilerleyen kısımlarında büyük bir gerilim yaratır.
Diğer yandan, Aragorn, Legolas ve Gimli, Merry ve Pippin’i kurtarmak için Rohan Krallığı’na giderler. Burada Kral Théoden’in sarayında, krallığın büyücü Saruman tarafından yozlaştırıldığını fark ederler. Gandalf, yeniden doğmuş bir şekilde, yani “Gandalf the White” olarak geri döner ve Théoden’i Saruman’ın etkisinden kurtarır. Rohan ordusu toparlanır ve Helm’s Deep adlı kalede Saruman’ın devasa ordusuna karşı destansı bir savaş verilir. Bu savaş, Orta Dünya’daki halkların cesaretinin ve birliğinin sembolüdür. Aynı zamanda Merry ve Pippin, kaçırıldıkları ormanda kadim ağaç halkı Entler’le tanışır ve onların Saruman’ın kalesi Isengard’ı yok etmelerine yardımcı olurlar.
Frodo, Sam ve Gollum ise Mordor’a yaklaştıkça fiziksel ve ruhsal olarak tükenirler. Gollum, Frodo’ya karşı kin beslemeye başlar ve onu tuzağa düşürmeyi planlar. Hikâyenin sonunda üçlü, dev örümcek Shelob’un inine girer; Frodo yakalanır, Sam ise tek başına savaşarak onu kurtarır.
Üçüncü Kısım: Kralın Dönüşü (The Return of the King)
Son bölümde, karanlık güçler tüm Orta Dünya’yı tehdit eder hale gelir. Sauron’un orduları Gondor’un başkenti Minas Tirith’e doğru yürür. Aragorn, artık krallık hakkını kabullenir ve ölülerin ordusunu kullanarak Gondor’un yardımına koşar. Rohan ordusu da Gondor’un yanında savaşır. Pelennor Çayırları Savaşı, Orta Dünya tarihinin en büyük ve en destansı çarpışmalarından biridir. Kral Théoden kahramanca savaşırken hayatını kaybeder, ama Sauron’un orduları ağır bir yenilgiye uğrar.
Bu sırada Frodo ve Sam, Gollum’un ihanetine rağmen Hüküm Dağı’na ulaşmayı başarır. Fakat yüzüğün etkisi Frodo’yu tamamen ele geçirir; yüzüğü yok etmek yerine kendine saklar. Ancak Gollum son bir saldırıyla Frodo’nun parmağını koparır ve yüzüğü geri alır. Yüzüğüne kavuşmanın sevinciyle dengesini kaybeden Gollum lavların içine düşer — böylece yüzük yok olur. Sauron’un gözü paramparça olur, Mordor’un kulesi yıkılır ve Orta Dünya özgürlüğüne kavuşur.
Aragorn kral olarak taç giyer, insanlar ve diğer ırklar barışa kavuşur. Frodo ve arkadaşları Shire’a döner, ancak orada bile değiştiklerini hissederler; eski masumiyetlerine dönememişlerdir. Frodo, yaşadığı acıların izlerinden kurtulamaz ve sonunda Gandalf, Bilbo, Elrond ve Galadriel ile birlikte Batı’ya, yani ölümsüz topraklara doğru yelken açar. Bu, onun için hem bir veda hem de bir huzur bulma yolculuğudur.